Kolekcja indywidualnego rozwoju – odpowiedź na potrzeby edukacyjne każdego dziecka

Autor: Anna Pawłowska-Niedbała, 04 listopada 2016
Kolekcja indywidualnego rozwoju – odpowiedź na potrzeby edukacyjne każdego dziecka

Różnice w poziomie rozwoju dzieci w każdej grupie wiekowej wymagają od nauczyciela indywidualnego podejścia. Nowa Era przygotowała materiały edukacyjne wspierające indywidualizację pracy.

 

Indywidualizacja pracy w przedszkolu
Każdy nauczyciel pracujący w przedszkolu zdaje sobie sprawę z różnic w poziomie rozwoju dzieci, nawet w tej samej grupie wiekowej. Różnice te wynikają z wrodzonych uwarunkowań biologicznych oraz z wyposażenia intelektualnego, społecznego, emocjonalnego i ruchowego wyniesionego z etapu poprzedzającego przygodę przedszkolną.
W żadnej grupie nie ma dzieci rozwijających się na tym samym poziomie w każdym aspekcie rozwoju. Indywidualizacja pracy jest zatem koniecznością. Przejawia się zarówno w prowadzeniu indywidualnych obserwacji, jak i w wyborze zadań i metod pracy, sposobie wydawania poleceń oraz czasie przeznaczonym na ich realizację.
Niezwykle ważna w procesie indywidualizacji pracy z dzieckiem jest obserwacja, na podstawie której wychowawcy i specjaliści wyciągają wnioski oraz planują dalszą pracę.

Obserwacja i diagnoza
Zadaniem nauczycieli wychowania przedszkolnego jest prowadzenie obserwacji pedagogicznej na każdym etapie edukacji przedszkolnej. Jej celem jest poznanie indywidualnych potrzeb oraz możliwości rozwojowych, uzdolnień i predyspozycji dzieci. Ostatni etap tejże obserwacji stanowi diagnoza przedszkolna, która polega na badaniu gotowości szkolnej dziecka oraz udzieleniu mu właściwego wsparcia, jeśli gotowość ta nie została jeszcze w pełni osiągnięta, lub też stymulowaniu rozwoju dziecka zdolnego tak, aby nadać mu właściwy kierunek i tempo.
Diagnoza pozwala na indywidualizację działań wspierających, które będą prowadzić zarówno nauczyciele wychowania przedszkolnego, przygotowujący sześciolatki do podjęcia nauki w szkole, jak i psychologowie prowadzący zajęcia korekcyjno-kompensacyjne oraz rodzice pragnący wspierać rozwój swoich pociech w domu. Podsumowaniem tych działań będzie „Informacja o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole” zawierająca ocenę opanowania podstawy programowej wraz ze wskazaniem obszarów wymagających dodatkowej pracy ze względu na trudności lub uzdolnienia dziecka.

Kluczowe obszary rozwoju
Dla przeprowadzenia prawidłowej diagnozy gotowości szkolnej sześciolatków niezbędne są odpowiednie narzędzia. Aby wesprzeć działania nauczycieli, wydawnictwo Nowa Era przygotowało materiały do indywidualnej pracy z dzieckiem, niepowiązane z żadną serią wiodącą, tworzące Kolekcję indywidualnego rozwoju. Ułatwiają one dokonanie oceny poziomu sprawności manualnej, percepcji wzrokowej i słuchowej oraz pamięci, uwagi i myślenia. Stanowią też nieocenioną pomoc w pracy nad obszarami, w obrębie których dziecko wymaga dodatkowego wsparcia, co wynika z obserwacji. Zawierają ćwiczenia stymulujące rozwój dziecka w najważniejszych, z punktu widzenia edukacji, omówionych poniżej aspektach.

  • Sprawność manualna, jako warunek gotowości do podjęcia nauki pisania, rozwijana jest na różnych poziomach m.in. w „Kolorowankach”, „Rysowankach”, „Popisankach” i „Papierowych zabawach”. Umiejętność tę dziecko doskonali poprzez czynności graficzne typu rysowanie po śladzie, kolorowanie, prowadzenie drogi przez labirynty, łączenie kropek, dorysowywanie brakujących elementów, a także czynności manualne: naklejanie, składanie, zaginanie, zawijanie i rozdzieranie papieru. Różnorodność propozycji oraz wyjątkowy dobór tematyki sprawiają, że indywidualna praca z dzieckiem staje się wciągającą przygodą, podczas której mały człowiek niejako kolekcjonuje nowe umiejętności i zdobywa kolejne szczeble własnego, indywidualnego rozwoju.
  • Percepcja wzrokowa i koordynacja wzrokowo-ruchowa to kolejne obszary o niebagatelnym znaczeniu zarówno w przygotowaniu dziecka do pisania, jak i do czytania, rozwijane we wszystkich książkach serii. Mają wpływ na umiejętność dostrzegania różnic i podobieństw oraz rozróżniania kształtów, liter i cyfr, precyzję kreślenia wzorów, określanie wzajemnego położenia przedmiotów względem siebie, właściwe rozmieszczanie elementów na rysunku, precyzję kolorowania, wycinania i naklejania, a także utrzymywanie się w liniaturze podczas kreślenia szlaczków lub pisania liter.
  • Pamięć i uwaga to klucz do sukcesu w szkole. „Kolekcja indywidualnego rozwoju” oferuje wiele zadań stymulujących obszary odpowiedzialne za zapamiętanie polecenia oraz skupienie uwagi na wykonywanym zadaniu. W przyjaznej atmosferze, pod czujnym okiem specjalisty, nauczyciela lub rodzica, dziecko uczy się panowania nad swoją uwagą, selekcjonowania bodźców na istotne i mniej ważne, doprowadzania rozpoczętej pracy do końca i wytrwałości, dzięki którym nie tylko osiągnie wyznaczony cel w postaci wykonanego zadania, ale również wzmocni poczucie własnej wartości.
  • Myślenie, bez którego trudno prognozować sukcesy szkolne, to kolejny priorytetowy obszar. Odpowiada za prawidłowe wykonywanie wszelkich poleceń, kojarzenie przedmiotów z ich nazwami, umiejętność porównywania obrazków, klasyfikowania i szeregowania elementów ze względu na jedną lub więcej cech, rozumienie symboli, odczytywanie zakodowanych informacji, łączenie przyczyny ze skutkiem, a także rozpoznawanie różnorodnych zależności między poszczególnymi elementami, w tym ich rytmicznego następstwa w czasie lub przestrzeni. W „Kolekcji indywidualnego rozwoju” znajdziemy wiele zadań stymulujących rozwój myślenia we wszelkich jego aspektach: matematycznym, logicznym i twórczym, warunkującym nietuzinkowe rozwiązania i oryginalność.

 

„Kolekcja indywidualnego rozwoju” to seria publikacji przeznaczona do indywidualnej pracy z dzieckiem, składająca się z kilku niezależnych części dostosowanych do poszczególnych grup wiekowych:

„Poczytanki” to publikacja skierowana do pięciolatków gotowych na rozpoczęcie nauki czytania orz sześciolatków. Są w niej ćwiczenia doskonalące percepcję słuchową i wzrokową. Wprowadzone są 24 litery, a do każdej z nich zadania ułatwiające ich zapamiętanie oraz odpowiedni tekst budowany z kolejno wprowadzanych liter. Książka prowadzi przez kolejne etapy nauki czytania: od poznania liter, poprzez sylabizowanie, do płynnego czytania. Jest nieocenioną pomocą w indywidualnej pracy z dziećmi o zaburzonej percepcji słuchowej, które nie radzą sobie z analizą sylabową ani głoskową.

„Policzanki” to zaproszenie do świata matematyki dla dzieci od czwartego do szóstego roku życia. W ciekawy sposób zachęcają do matematycznego myślenia, patrzenia na rzeczywistość przez pryzmat liczb, figur, rytmów, zbiorów i zależności. Barwne ilustracje oraz ciekawe i różnorodne ćwiczenia przykuwają uwagę dzieci, intrygują je, rozbudzając poznawczą motywację. Specjalista, nauczyciel lub rodzic pracujący indywidualnie z dzieckiem zyskuje w „Policzankach” źródło materiałów diagnostycznych oraz ćwiczeń doskonalących umiejętności: prawidłowego liczenia, precyzyjnego opisywania stosunków przestrzennych, porównywania liczebności zbiorów, tworzenia i kontynuowania rytmów o różnej liczbie elementów, szeregowania, klasyfikowania, wnioskowania, dostrzegania różnic i podobieństw oraz rozpoznawania figur geometrycznych. Układ zadań w „Policzankach” uwzględnia stopniowanie trudności i doskonalenie zdobywanych umiejętności.

„Popisanki” wprowadzają sześciolatki w świat pisma. Dziecko najpierw „rozgrzewa” rękę, rysując przedmioty, których nazwy rozpoczynają się daną literą, odszukuje wprowadzaną literę w krótkim i dowcipnym tekście, po czym nabiera płynności ruchu, rysując szlaczki po śladzie i samodzielnie. Przyzwyczajona do właściwego kierunku pisania ręka rozpoczyna wodzenie narzędziem pisarskim po śladzie liter, najpierw pisanych w izolacji, a następnie połączonych. Opanowanie prawidłowych połączeń międzyliterowych sprzyja nauce pisania całych wyrazów i zdań.

„Rysowanki” stanowią źródło przyjemnej zabawy dla przedszkolaków. Kreśląc po śladzie barwne ilustracje, dziecko doskonali sprawność grafomotoryczną i koordynację wzrokowo-ruchową, czyli umiejętności niezbędne do podjęcia nauki pisania. Na podstawie obserwacji rysującego dziecka nauczyciel może dokonać oceny precyzji ruchów ręki, prawidłowości chwytu narzędzia pisarskiego, tempa wykonywanych czynności, kierunku odwzorowywania kształtów oraz użycia właściwego koloru. „Rysowanki” zawierają różnorodne ćwiczenia graficzne, które warto wykorzystać podczas indywidualnej pracy z dzieckiem: kreślenie linii poziomych, pionowych i ukośnych, rysowanie po śladzie z zachowaniem wskazanego kierunku, łączenie kropek, dorysowywanie brakujących elementów rysunku, rysowanie bez odrywania ręki oraz rysowanie oburącz. Tematy ćwiczeń są powiązane z porami roku i odwołują się do treści bliskich dziecku.

„Kolorowanki” to propozycja przeznaczona dla dzieci trzech pierwszych grup przedszkolnych. Piękne ilustracje zapraszają do świata kształtów i kolorów. Niektóre ilustracje dziecko musi pokolorować w całości, inne są już częściowo pokolorowane, sugerując kolor lub sposób dokończenia pracy. Poszczególne karty można wykonać różnymi technikami w zależności od możliwości i upodobań dzieci. Na odwrocie każdej ilustracji znajdują się propozycje poleceń, które dodatkowo rozwijają spostrzegawczość, myślenie logiczne, umiejętności matematyczne i podstawową wiedzę o świecie, w tym przyrodniczą.

„Wypatrywanki” są świetnym materiałem diagnostycznym w zakresie percepcji wzrokowej. Można też je wykorzystać do ćwiczeń usprawniających funkcje wzrokowe lub po prostu do dobrej zabawy z dzieckiem w domu. Pośród barwnych i ciekawych ilustracji kryją się zadania ćwiczące analizę i syntezę wzrokową, doskonalące spostrzegawczość, pamięć wzrokową i uwagę, usprawniające orientację przestrzenną. Atrakcyjność ilustracji nie pozwala na nudę, wzbudza ciekawość i rozwija wyobraźnię.

„Papierowe zabawy” to wyjątkowa propozycja, różniąca się nieco od pozostałych publikacji z tej serii. Zawiera projekty Doroty Dziamskiej wykorzystujące origami płaskie z koła i kwadratu w połączeniu z innymi technikami, instrukcje obrazkowe, zdjęcia gotowych projektów oraz wskazówki dla nauczycieli i rodziców. Autorka projektów zachęca do wykonywania ich podczas słuchania rytmicznej muzyki. Powstaje wówczas unikalne połączenie aktywności, doskonalące koordynację wzrokowo-słuchowo-ruchową. W ramach każdej zabawy dziecko kształtuje dodatkowo pojęcia związane z kształtami, wielkością, kolorami, położeniem elementów w przestrzeni i względem siebie.

  • Dlaczego nowa podstawa wychowania przedszkolnego?

    Dlaczego nowa podstawa wychowania przedszkolnego?

    Wywiad z panią Dorotą Dziamską, koordynatorką prac nad podstawą programową wychowania przedszkolnego, konsultantem metodycznym wychowania przedszkolnego, dyrektorem z Pracowni Pedagogicznej im. prof. Ryszarda Więckowskiego, ekspertem Stowarzyszenia Rzecznik Praw Rodziców

    07 marca 2017
  • Kolekcja indywidualnego rozwoju – odpowiedź na potrzeby edukacyjne każdego dziecka

    Kolekcja indywidualnego rozwoju – odpowiedź na potrzeby edukacyjne każdego dziecka

    Różnice w poziomie rozwoju dzieci w każdej grupie wiekowej wymagają od nauczyciela indywidualnego podejścia. Nowa Era przygotowała materiały edukacyjne wspierające indywidualizację pracy.

    04 listopada 2016
  • Sześciolatki w obliczu zmian

    Sześciolatki w obliczu zmian

    W związku ze zmianą ustawy o systemie oświaty oraz z projektowanymi zmianami w podstawie programowej dyrektorzy i nauczyciele przedszkoli czują szczególną odpowiedzialność za dobre przygotowanie się do przyszłego roku szkolnego.

    04 maja 2016